พระสมเด็จวัดระฆัง-สำนักกฎหมาย

  เข้าสู่ระบบ - สมัครสมาชิก
 



สี่เหลี่ยมชิ้นฟัก

                                                               

2011-06-30-

ความหมาย"สมเด็จชิ้นฟัก" 

  สมเด็จชิ้นฟัก  หมายถึงรูปลักษณะของพระสมเด็จวัดระฆัง ประกอบไปด้วย

      1.พระสมเด็จรูปสี่เหลี่ยม หรือสี่มุม หมายถึง อริยสัจจ์ 4 คือพระธรรมที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้

     2.องค์พระหมายถึง พระพุทธองค์

     3.ซุ้มครอบแก้วหมายถึง อวิชาที่ครอบคลุมพิภพ

    4.แนวองค์พระเป็นสามเหลี่ยมหมายถึงพระรัตนตรัย

    5.ฐานชุกชี มีตั้งแต่ 3 ชั้น-9ชั้น

            3ชั้น  หมายถึง พระไตรปิฎก

            5ชั้น หมายถึง ขันธ์ทั้งห้า เบญจศีลเบญจธรรม

            6ชั้น หมายถึงสารานิยธรรมหก

             7ชั้นหมายถึงอปริหานิยธรรมเจ็ด

            9 ชั้นหมายถึง มรรค ผล นิพพาน(มรรค 4  ผล 4 นิพพาน 1 ) 

        6.เนื้อพระทำมาจากผงวิเศษ หรือผงกฤติยาคม

          ประกอบด้วยผงวิเศษสำคัญ 5 อย่าง คือ อิทธเจ,ตรีนิสิงเห,ปัถมัง,มหาราช และพุทธคุณ  หมายถึง เมตตา,ความรัก,เสน่ห์,ปลอดภัย,ทนต่อศาตรา และปฎิหารย์

           และมวลสาร ที่เป็นมงคล  คือ เกษรดอกไม้ 108 ชนิด ว่านยา และว่านมงคล ,สมุนไพรต่าง ๆ อัณญมณีต่าง ๆ  แร่ธาตุ,พระธาตุ,พระเก่าโบราณ ,ไม้มงคล,ดินโป่ง,ก้านธูปบูชาพระรัตนตรัย,หินเปลือกหอย,ผลไม้,กระยาหาร,ข้าว หอม,ไคลเสมา,ไคลเสาตะลุงช้างเผือก,ดินสอพลอง,ปูนตายซาก,หมุดเงินทอง,ทราย เงินทอง,ใบลาน,น้ำอ้อย,ยางไม้,น้ำมันตังอิ้ว,ผงตระไบพระทอง

        7. พิมพ์ปรกโพธิ์หมายถึงพระพุทธเจ้าตรัสรู้

        8.พระพิมพ์ฐานแซม หมายถึงพระพุทธสิหิงส์

        9.พระพิมพ์อกร่องหูยานหมายถึงทุกข์กริยา

      10. พระพิมพ์เจดีย์หมายถึงพระแก้วมรกต

      11.พระพิมพ์เกศบัวตูมหมายถึง พระเชียงแสน

      12.พระพิมพ์ใหญ่หมายถึง พระประธานในโบสถ์วัดระฆังพุทธศิลป์สุโขทัย

      13. พระพิมพ์เกศทะลุซุ้ม หมายถึงพระไส

      14. พระพิมพ์หน้าโหนกอกครุฑ หมายถึงสมเด็จโต

แบบพิมพ์ แบ่งเป็น ๔ ประเภท ดังนี้
           ๑. พิมพ์ที่จัดทำเป็นแม่แบบโดยช่างหลวง (ช่างสิบหมู่) จากการแกะแม่แบบโดยเจ้าฟ้าอิสราพงศ์ หลวงวิจิตรนฤมล (พึ่ง ปฏิมากร เป็นต้นสกุลปฏิมากร) และช่างหลวงจากสกุลช่างสิบหมู่ จัดเป็นพุทธศิลป์ที่มีความวิจิตรงดงาม และได้รับการยอมรับเป็นพิมพ์นิยม ๕ พิมพ์ ในปัจจุบัน สันนิษฐานว่าพิมพ์เหล่านี้แกะถวายเมื่อท่านได้เป็นเจ้าอาวาสแล้ว
             ๒. พิมพ์ที่จัดทำเป็นแม่แบบตามความต้องการของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) พรหมรังสี ส่วนใหญ่เป็นฝีมือของ นายเทศ ซึ่งเป็นหลานของท่าน เป็นช่างแกะพิมพ์พระ รวมทั้งสานุศิษย์และผู้ใกล้ชิด
          ๒. ๑ แบบพิมพ์ที่มีความหมายในทางพุทธศาสนา เรื่องราวพุทธประวัติ และ เหตุการณ์ต่างๆ เช่น พิมพ์สมเด็จเกศไชโย ๖ ชั้น และ ๗ ชั้น พิมพ์ทรงฉัตร พิมพ์ทรงครุฑ พิมพ์ระฆังครอบ พิมพ์ทรงเจดีย์นอน พิมพ์แจวเรือจ้าง พิมพ์รูปเหมือน เป็นต้น
            ๒.๒ แบบพิมพ์ที่ล้อจากพิมพ์พระที่กำลังมีความนิยมในยุคนั้นๆ และจัดสร้างตามแบบของท่าน เช่น พิมพ์นางพญา พิมพ์ผงสุพรรณ พิมพ์ซุ้มกอ พิมพ์พระรอด พิมพ์ทุ่งเศรษฐี พิมพ์ขุนแผน พิมพ์ขอบกระด้ง พิมพ์กลีบบัว พิมพ์สามเหลี่ยม พิมพ์เล็บมือ เป็นต้น
                ๓. พิมพ์ที่จัดทำเป็นแม่แบบโดยช่างในสกุลช่างสิบหมู่แห่งตำบลบ้านช่างหล่อ อำเภอบางกอกน้อย จังหวัดธนบุรี แกะพิมพ์แม่แบบทำด้วยโลหะลักษณะกดปั๊มแล้วตัดขอบเป็นพิมพ์นิยมหลังแบบสร้าง พระสมเด็จตะกั่วห่อชาวัดละครทำ บรรจุกรุเพดานพระอุโบสถ และพระวิหารวัดละครทำ
                ๔.พิมพ์ที่จัดทำเป็นแม่แบบ โดยฝีมือช่างชาวบ้านมีทั้งคนไทยและชาวต่างชาติโดยเฉพาะชาวจีน เป็นต้น ส่วนใหญ่จะแกะตามจินตนาการ และฝีมือของแต่ละคน จึงเป็นพิมพ์มีความแตกต่าง ไม่ค่อยสวยงามนักมีลักษณะผิดไปจากพิมพ์นิยมมาก พิมพ์เหล่านี้มีมากมายสันนิษฐานว่ามีชาวบ้านแกะมาถวายว่าตั้งแต่ท่านเริ่ม สร้างพระจนกระทั่งท่านถึงแก่ชีพิตักษัย

                    การ สืบค้นในตำรา และข้อเขียนของผู้รู้หลายท่านได้กล่าวไว้ว่า คุณหลวงวิจารณ์เจียรนัย เป็นผู้หนึ่งที่มีบทบาทสำคัญในการให้ความเห็นถึงกรรมวิธีในการสร้างพระ สมเด็จให้มีความคงทน สวยงาม ด้วยการเพิ่มมวลสารที่ยึดเกาะ และเป็นผู้หนึ่งที่ได้แกะพิมพ์พระสมเด็จถวายซึ่งกล่าวกันว่ามีความสวยงามไม่ น้อยเช่นกัน

                  วัสดุที่ใช้ในการสร้างพิมพ์
ดิน เผา ไม้จันทน์ หินอ่อน หินลับมีดโกน ปูนขาว โลหะ ฯลฯ ในปัจจุบันพิมพ์แม่แบบเหล่านี้หาดูไม่ได้แล้วทราบแต่คำบอกเล่าของ พระภิกษุวงศ์ สุธรรมโม (พระอาจารย์จิ้ม กันภัย) ว่า “เมื่อ ท่านสิ้นพิมพ์พระสมเด็จส่วนหนึ่งจะอยู่ที่วัดระฆัง อีกส่วนก็กระจัดกระจายไปอยู่กับลูกศิษย์บ้าง ชาวบ้านในละแวกนั้นบ้าง ไม่ได้เก็บรักษาไว้ตามที่ควร ในตอนหลังทราบว่าวัดได้ทำลายพิมพ์เหล่านั้นจนสิ้นด้วยเหตุแห่งมีการปลอมแปลง กันมาก”

(หากมีวาสนาพบพิมพ์พระ...อ.นก..จะเอามาอวดให้สมาชิกดูกัน...จร้า..)  

              หลักฐานพิมพ์ของพระสมเด็จวัดระฆัง
อีก หลักฐานหนึ่งที่สำคัญได้มีการจดบันทึกไว้เป็นประวัติพิมพ์พระสมเด็จวัดระฆัง แต่ละพิมพ์ โดยหลวงปู่คำ (วัดอัมรินทร์) ซึ่งก็เป็นในช่วงเวลาสุดท้ายของการ สร้างพระสมเด็จ ของสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) พรหมรังสี ที่ได้ถูกคัดลอกไว้ ซึ่งระบุเฉพาะแม่พิมพ์ที่ไม่ชำรุดแตกหัก อยู่ในสภาพดีในเวลานั้นเท่านั้น ซึ่งบันทึกไว้ว่า จำนวนแม่พิมพ์ที่มีเหลืออยู่ในสภาพดี ดังนี้
๑. พิมพ์ประธาน ๕๑
๒.พิมพ์ใหญ่(พิมพ์ชายจีวร บาง หนา เส้นลวด) ๑๕๒
๓. พิมพ์อกร่อง หูยาน ฐานแซม ๓๑
๔. พิมพ์เกศบัวตูม ๔๑
๕. พิมพ์ปรก ๕๑
๖. พิมพ์ฐานคู่ ๓๑
๗. พิมพ์เส้นด้าย ๑๕๒
๘. พิมพ์สังฆาฏิ ๗๑
๙. พิมพ์หน้าโหนกอกครุฑ ๑๖๑
๑๐.พิมพ์ทรงเจดีย์ ๒๑

นอกจากพิมพ์นิยมข้างบนนี้ ยังรวมพิมพ์คะเเนน และมีพิมพ์อื่น ๆ อีก ๘๓ พิมพ์
*** ที่สำคัญพบว่ายังมีอีกหลายร้อยพิมพ์ที่มิได้มีการจดบันทึกไว้เป็นรายลักษณ์อักษร

พิมพ์พระสมเด็จวัดระฆังที่เป็นพิมพ์นิยม
๑. พิมพ์ใหญ่
๒. พิมพ์ทรงเจดีย์
๓. พิมพ์เกศบัวตูม
๔. พิมพ์ปรกโพธิ์
๕. พิมพ์ฐานแซม
 ที่มาสี่เหลี่ยมชิ้นฟัก

          เราจะพาท่านเข้าไปดูช่างหลวง....ทำพระสมเด็จกัน..

เมื่อช่าง...ได้รับมวลสารหลักพระสมเด็จวัดระฆังมาแล้ว  ที่สมเด็จท่านได้ประทานมาแล้ว

ขั้นตอนการสร้างต่อไปคือ

ขั้นที่ 1 ตำมวลสารให้ละเอียด  และผสมมวลสารหลัก  ,มวลสารมงคล และน้ำพุทธมนต์  เข้าด้วยกัน 1 ปั้นใหญ่ พอกดพิมพ์พระประมาณ 20  องค์ ...ไม่มาก หรือน้อย เพียงพอทันปั้นดินมวลสารแห้งก่อนกดพิมพ์พระ 



ขั้นที่ 2  แบ่งมวลสารออกเป็น 20 ปั้นเล็ก เป็นลูกกลม (หากมากกว่านี้มวลสารจะแห้งก่อนกดพิมพ์พระ) 


ขั้นที่ 3  แบบพิมพ์ที่เตรียมไว้ มาโรยด้วยแป้งป้องกันมวลสารติดพิมพ์ 

http://202.29.22.173/php/localStudent2548/SumWeb/MERNG/Porchanok/nt_18.jpg

ขั้นที่ 4   นำปั้นลูกกลมเล็ก..กดในแบบพิมพ์ที่เตรียมไว้  ด้วยนิ้วมือให้แน่นพิมพ์  และหรือปาดหลังกระดาน หรือวัสดุเรียบให้เสมอพิมพ์  เสร็จแล้วคว่ำแบบ แล้วเคาะพระออกมา...

 

    ปั้นที่ 1      น้ำมากจะปรากฎรอยเหนอะหนะที่องค์พระ และผนังด้านใน

     ปั้นกลาง ๆ  พิมพ์จะสวยเรียบเนียน  

   ปั้นสุดท้าย    น้ำจะน้อยจะปรากฎรอยแตกหน้า  ไม่แตกหลัง 

    ปั้นที่ 1      น้ำมากจะปรากฎรอยเหนอะหนะที่องค์พระ และผนังด้านใน

  (non) 200955_40453.jpg   (watkat) 200979_30596.jpg       

     ปั้นกลาง ๆ  พิมพ์จะสวยเรียบเนียน  


   ปั้นสุดท้าย    น้ำจะน้อยจะปรากฎรอยแตกหน้า  ไม่แตกหลัง 


ขั้นที่ 5  เคาะพระออกจากพิมพ์   พระที่ปรากฎจะมี 2 ลักษณะ คือ

       ลักษณะที่ 1  กดน้อยกว่าพิมพ์ (ลูกปั้นเล็ก)  ปรากฎรอยนิ้วมือคน และ

ปรากฎรอยนิ้วมือคน

(watkat) 200979_32099.jpg      (watkat) 2009713_33514.jpg

       ลักษณะที่ 2  กดเสมอพิมพ์(ลูกปั้นพอดีพิมพ์)  หรือปาดเรียบ หรือปาดกระดานให้เสมอพิมพ์ จะปรากฎหลังเรียบ หลังกระดาน  ขั้นบันไดหรือ กาบหมาก

(non) 200954_84336.jpg  (non) 200955_2110.jpg

       ลักษณะที่ 3 กดเกินพิมพ์   (ลูกปั้นใหญ่กว่าพิมพ์ )  จะปรากฎเนื้อเกิน  หากไม่ตัดขอบพระ   และหากตัดพอดีกรอบพระ...รอยตัดตอกไม้จะเห็นชัด ..ใหญ่ ลึก. บิด  เบี้ยว...ไม่สวยงาม..

เนื้อเกิน

จะปรากฎเนื้อเกิน  หากไม่ตัดขอบพระ


(1) 2010821_31500.jpg (1) 2010821_31481.jpg

            แบบพิมพ์วัดเกศไชโย                         แบบพิมพ์วัดระฆัง

ด้านหลัง

(1) 2010821_31513.jpg (1) 2010821_31490.jpg


แบบมีเนื้อเกิน  และตัดกรอบ

และปรากฎเนื้อเกิน มวลสารปั้นใหญ่    หากตัดพอดีกรอบพระ. ไม่ปาดหลังให้เสมอแบบพิมพ์พระ ..รอยตัดตอกไม้จะเห็นชัด ..ใหญ่ ลึก. บิด  เบี้ยว...ไม่สวยงาม...แบบนี้จร้า..สวยไปอีกแบบ...


(111m) 2010330_26415.jpg  (111m) 2010330_26442.jpg

ขั้นที่ 6   ตัดตอกไม้ไผ่  หรือไม้รวก 


เมื่อเคาะพระออกจากแบบ แล้ว..ลักษณะพิมพ์พระด้านหน้าจะอยู่ด้านบน . โดยธรรมชาติ.การตัดตอกไม้  จะเป็นการตัดตรง หรือตัดเฉียงเข้าด้านในเข้าหาตัวเสมอ  ..ไม่มีใครฝืนธรรมชาติตัดออกด้านนอก 

สังเกตุ-ด้านข้าง และการตัดขอบ..พระสมเด็จวัดระฆัง

     (cofee61) 2009715_83230.jpg            (cofee61) 2009715_83340.jpg

ขั้นที่ 7 ตาก  หรือผึ่งลมพระพอหมาด   

ขั้นที่ 8 นำพระมาลงสารเคลือบผิว.. เช่น รัก ชาด รงค์ เทือก  น้ำเงิน  น้ำทอง  อื่น ๆ  รักษาผิวพระให้อยู่นานเท่านาน  ไม่ว่าจะจุ่ม หรือจะทา  พวกเราจึงได้เห็นพระสมเด็จ  พิมพ์ช่างหลวงที่มีความคมชัดลึก ให้เห็นได้ในปัจจุบัน...

เมื่องานสร้างของช่างหลวง  หรือช่างสิบหมู่เกี่ยวข้องเมื่อไร...สารเคลือบผิวพระตามมาทุกงานแม้กระทั่ง  งานสร้าง  พ.ศ.2406-พ.ศ.2410  ...พระสมเด็จวัดเกศไชโย

เริ่มงานแรก  พ.ศ.2406  จนถึงงานสุดท้าย  พ.ศ.2415  

(watkat) 2009713_32950.jpg   (watkat) 2009713_33063.jpg


หรือจะงานลงสารเคลือบผิวแบบผสมในเนื้อพระแบบนี้..

  

     - ทองเก่าแบบ....-  เนื้อปูนขาวลงรักปิดทองลงชาด

หรือแบบพระสองคลอง และ

พระสมเด็จ  พ.ศ.  2412-2415

พระสมเด็จวัดระฆัง  พิมพ์ใหญ่

(cofee32) 2009611_77364.jpg      (cofee32) 2009611_77453.jpg

พระสมเด็จวัดระฆัง  พิมพ์ใหญ่  พระพักตร์ทรงกลมเล็ก  หรือเมล็ดพริกไทย

หรือจะทาแบบนี้

(pd2) 200945_5205.jpg            (pd2) 200945_5335.jpg

หรือจะจุ่มแบบนี้

(Root) 200958_72132.jpg (Root) 200958_72218.jpg

 หรือจะแบบน้ำบางรัก หรือรักแป้งเปียกอย่างนี้

รักสีขาว

(pd12) 2009414_55363.jpg  (pd12) 2009414_55448.jpg

(pd12) 2009414_55155.jpg (pd12) 2009414_55282.jpg

(pd111) 2009416_78949.jpg (pd111) 2009416_79005.jpg

หรือจะรักหลุดร่อนแบบนี้

ลงรักไทย..เขมร

   (Root) 200958_72444.jpg   (pdroot2) 2009512_30563.jpg

  (Root) 200958_72498.jpg    (non) 200955_2110.jpg

ทองก่าแบบ    -  เนื้อมวลสาร (ข้าวสุก ก้านธูป เศษจีวร ทองคำเปลว)

พระสมเด็จวัดระฆัง  พิมพ์ใหญ่  พระพักตร์ทรงกลมเล็ก  หรือเมล็ดพริกไทย

(pd6) 200948_27165.jpg                    (pd6) 200948_27259.jpg


สมาชิก  9pha พอทราบการสร้างพระสมเด็จวัดระฆัง  พิมพ์ช่างหลวงไปเม้า  ให้เพื่อน ๆ  ฟังได้แล้ว.คุยฟุ้งเรื่องพระสมเด็จวัดระฆัง...ไม่มีโบราณจร้า  .ขอบคุณด้วยใจ  อ.นก 9pha...

 
 
Online:  43
Visits:  16,777,220
Today:  2,995
PageView/Month:  216,631